مرتضى مطهرى

407

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

ساكن سواحل خليج فارس كه در ايران مىزيسته‌اند . تفاسير اهل تسنن 1 . جامع البيان فى تفسيرالقرآن ، معروف به تفسير طبرى . مؤلف اين تفسير طبرى مورخ و محدث و فقيه معروف است . طبرى از علماى طراز اول اهل تسنن به شمار مىرود . در بسيارى از علوم زمان خود امام و پيشوا شمرده مىشود . طبرى در ابتدا از نظر روش فقهى تابع شافعى بود اما بعدها خود مكتب فقهى مستقلى تأسيس كرد و از هيچيك از پيشوايان فقه اهل تسنن پيروى نكرد . مذهب فقهى طبرى تا مدتى پيرو داشت و تدريجاً از بين رفت . ابن النديم در الفهرست عده‌اى از فقها را نام مىبرد كه پيرو مذهب فقهى طبرى بوده‌اند . طبرى اهل آمل مازندران است . در سال 224 هجرى در آمل متولد شد و در سال 310 در بغداد درگذشت . تفسير طبرى در قاهره چاپ شده است و در زمان نوح بن منصور سامانى به امر او به وسيلهء وزير عرب نژادش معروف به وزير بلعمى به فارسى ترجمه شد . ترجمهء تفسير طبرى اخيراً در تهران چاپ شده است . 2 . كشّاف . اين كتاب معروفترين و متقن‌ترين تفاسير اهل تسنن است . از نظر نكات ادبى ، بالخصوص نكات بلاغتى در ميان همهء تفاسير ممتاز است . مؤلف اين تفسير ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشرى خوارزمى ملقب به جاراللَّه است . زمخشرى از اكابر علماى اسلام به شمار مىرود . كتابهاى زياد در ادب ، حديث و موعظه تأليف كرده است . با اينكه اين مرد از بلاد شمالى ايران و سرزمينهاى سردسير بود ، سالها در مكهء معظمه مجاور شد و گرماى طاقت فرساى هواى آنجا را تحمل كرد ، زيرا معتقد بود مجاورت بيت اللَّه آثار معنوى فراوانى دارد . چون سالها مجاور بيت اللَّه بود به « جاراللَّه » معروف گشت و ظاهراً در همان وقت تفسير كشاف را نوشت . زمخشرى در جلد سوم كشاف ، ذيل تفسير آيهء 56 از سورهء عنكبوت كه مىفرمايد : « يا عِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي واسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ » ( اى بندگان مؤمن من ، زمين من فراخ است ، پس تنها مرا پرستش كنيد ) ، پس از آنكه تشريح مىكند كه مؤمن بايد مناسبترين سرزمينها را از نظر حفظ دين و عبادت پروردگار براى